Tokoh Ilmu Falak Malaysia

 

Di Malaysia penentuan Hari Raya Aidilfitri dibuat melalui gabungan rukyah (melihat anak bulan) dan hisab falak. Ramai ulama falak tempatan menyumbang ilmu ini, salah seorangnya ialah Tuan Haji Abdul Ghani Salleh, tokoh ilmu falak syarie Malaysia.

---

Tokoh Ilmu Falak: Tuan Haji Abdul Ghani Salleh

• Dilahirkan di Kampung Paya Keladi, Kuala Terengganu sekitar 1929.

• Dikenali sebagai pakar ilmu falak syarie dan pernah mengajar falak di Kolej Agama Sultan Zainal Abidin (KUSZA).

• Beliau menghasilkan banyak karya dan modul falak yang digunakan untuk belajar:

  • penentuan awal bulan Hijrah

  • waktu solat

  • arah kiblat

  • gerhana matahari dan bulan

Beliau juga menyusun 6 jilid monograf ilmu falak (lebih 1200 halaman) yang menerangkan kaedah hitungan falak secara terperinci.

---

Buku / Kitab Hisab Karya Abdul Ghani Salleh

Antara karya yang sering disebut dalam kalangan pelajar falak:

1. Ilmu Falak Syarie (nota dan modul pengajian)

2. Kaedah Hitungan Falak

3. Penentuan Awal Bulan Hijrah

4. Penentuan Waktu Solat

5. Perbandingan Takwim Hijri dan Masihi

6. Hisab Rukyah Hilal

Sebahagian karya ini asalnya nota kuliah falak yang digunakan oleh pelajar dan pegawai agama.

---

Kandungan Ilmu Hisab Dalam Buku Falak

Biasanya buku beliau mengajar langkah-langkah seperti:

1️⃣ Hisab Ijtimak (conjunction bulan)

Mengira waktu bulan dan matahari berada satu garis longitud.

2️⃣ Hisab Kedudukan Hilal

Kira:

• ketinggian bulan (altitude)

• jarak lengkung bulan-matahari

• umur bulan

3️⃣ Kriteria Kenampakan Hilal

Malaysia guna kriteria seperti:

• tinggi bulan minimum

• jarak elongasi tertentu

Ini digunakan untuk tentukan:

• 1 Ramadan

• 1 Syawal

• 1 Zulhijjah

---

Kenapa Malaysia masih tengok anak bulan?

Walaupun ada hisab, Malaysia guna konsep:

Rukyah + Hisab

Hisab digunakan untuk:

• ramal kemungkinan nampak hilal

Rukyah digunakan untuk:

• pengesahan syarie

Kaedah ini telah lama diamalkan oleh ulama falak Nusantara.

---

Tokoh Falak Malaysia Lain (untuk rujukan)

Antara tokoh yang sama bidang:

• Syeikh Abdullah Fahim – pakar falak yang menentukan tarikh kemerdekaan Tanah Melayu.

• Tuan Guru Mohamad Khair Taib – tokoh falak Perak.

• Prof. Dr. Baharuddin Zainal – pakar falak moden Malaysia.

---

✅ Menariknya:

 
Ulama falak lama di Nusantara sebenarnya boleh kira Hari Raya beberapa tahun awal

menggunakan hisab tradisional walaupun tanpa komputer.